Đôi điều về tích cổ tứ dân trong nghệ thuật điêu khắc mỹ nghệ

Cẩm nang

Đôi điều về tích cổ tứ dân trong nghệ thuật điêu khắc mỹ nghệ

tich-co-tu-dan-trong-nghe-thuat-dieu-khac

Với người Trung Quốc, số 4 (tứ) được phát âm giống với tử (chết) nên số 4 thường kiêng sử dụng. Trong văn hóa của người Việt, 4 = 2×2 mang ý tức là cứng cáp. Số 4 khá phổ biến trong cuộc sống hằng ngày của chúng ta như: Bốn Phương tám hướng, Tứ Hải Huynh đệ, Tứ bất tử (Thánh mẫu, Thánh Gióng, Chử đồng tử và Sơn Tinh), Tứ Đại Thiên Vương…

Số 4 không chỉ đại diện cho các quy luật bất biến của tạo hóa mà còn là quyền lực. Điều này cũng được khắc họa trong dân gian với Tứ Linh (Long – Lân – Quy – Phụng), Tứ Dân (Ngư – Tiều – Canh – Mục), Tứ Quý (Tùng – Cúc – Trúc – Mai). Đây đều là các tác phẩm nghệ thuật phổ biết từ trong tranh vẽ, thêu thùa và điêu khắc gỗ và có ảnh hưởng rất sâu đậm đến niềm tin và tín ngưỡng.

tich-co-tu-dan-trong-nghe-thuat-dieu-khac

Ý nghĩa của Tứ Dân:

Tứ Dân có Ngư – Tiều – Canh – Mục dùng để nói đến ngư phủ, tiều phu, nông phu, mục phu. Ý nghĩa Tứ Dân ban đầu dùng để chỉ 4 lĩnh vực chính để còn đó của con người. Đây là 4 ngành chính mà người xưa sử dụng để mưu sinh, sau này lúc kinh tế và văn hóa chữ viết, kỹ thuật tiến bộ bắt đầu khởi sắc thì đây trở thành những thú vui tao nhã hòa quyện với thiên nhiên.

Tứ Dân là 1 phần trong 12 ngành mà chế độ phong kiến chia ra thành 3 tầng lớp: Quyền Lực – Ngành nghề – Tiêu khiển. Quyền lực có Công – Hầu – Bá – Tước. Ngành nghề gồm có: Sĩ – Nông – Công – Thương. Tiêu khiển bao gồm Ngư – Tiều – Canh – Mục.

Đây chính là mười hai tầng lớp xã hội trong xã hội phong kiến thời xưa. Trong đấy, từ 1 – 4 là phong tước, còn lại là 8 ngành nghề chia theo cấp bậc cao phải chăng, riêng Thương (buôn bán) được gọi là “con buôn” vì bị cho rằng đây là lĩnh vực có tính chất lừa lọc người khác để mưu lợi cho mình.

Trong các bức họa tứ dân ta đều cảm nhận được một nét thong dong, tận hưởng cuộc sốngbình dị hòa mình với tự nhiên trời đất. Đặc biệt, trong các bức họa về Tứ Dân không có sự xuất hiện của tần lớp quyền lực, người có quyền có tiền nhưng trong lòng khi nào cũng phải lo lắng xử lý, quản lý các việc nên chẳng thể yên lòng được. Vì thế càng không thể gần gũi với bách tính, chẳng thể hiểu được nỗi lòng của con dân.

tich-co-tu-dan-trong-nghe-thuat-dieu-khac

Các tác phẩm điêu khắc nghệ thuật Tứ Dân thường là các hình ảnh khắc họa đời sống làng quê, có côn trùng, hoa cỏ, chim thú … là những chi tiết phụ họa cho bức tranh. Những tác phẩm nghệ thuật có khả năng chỉ miêu tả Tứ Dân riêng biệt hoặc hài hòa chung với Tứ Quý và Tứ Linh. Phải nói đây là những bộ tứ hoàn toàn tách biệt nhưng xét về mặt tồng thể thì chúng lại có mối liên hệ khăng khít với nhau.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *